Κώστας Σιαφάκας, παράθυρο σε Αθήνα και Κύθνο

«Η ζωγραφική είναι ένα παράθυρο που εμμένει στη δική του θέα» λέει ο Κώστας Σιαφάκας (γεν. 1975), από τα ανερχόμενα με ιδιαίτερη δυναμική πρόσωπα στην εικαστική σκηνή. Στη νέα ατομική έκθεσή του, η οποία εγκαινιάζεται σήμερα Πέμπτη 12 Μαΐου, στις 20:00, στον Χώρο Τέχνης «24», ο ζωγράφος ανοίγει τα «παράθυρα» του προς την Αθήνα και την Κύθνο. Οι εικόνες που βλέπουμε από το «παράθυρο» μοιάζουν στατικές, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν είναι. Στην πραγματικότητα είναι ζωντανές και μπορείς να τις απολαύσεις με πολλούς τρόπους. Ο ίδιος ο ζωγράφος γράφει στον κατάλογο της έκθεσης:

«Τα έργα που απαρτίζουν την παρούσα έκθεση είναι καρπός από την εργασία της τελευταίας τετραετίας. Είναι ζωγραφισμένα κυρίως στην Κύθνο και στην Αθήνα, σε χώρους, σε τοπία, αλλά και σε συνθήκες ζωής, που γνώριζα ότι σύντομα θα εγκατέλειπα. Η επίγνωση αυτή προσέδωσε στη δουλειά έναν επιπλέον χαρακτήρα, ο οποίος συνόδεψε τις πάγιες επιδιώξεις μου: συνειδητά ή ασυνείδητα η όρασή μου απέκτησε την ιδιότητα μιας προκαταβολικής νοσταλγίας. Η ζωγραφική στάθηκε ο πιο ισχυρός τρόπος να καταγράψω τις όψεις και την ατμόσφαιρα της καθημερινότητας δημιουργώντας ένα άλλο ημερολόγιο, που παραμένει πιστό στη σιωπή.»

Η έκθεση του Κώστα Σιαφάκα θα διαρκέσει έως τις 10 Ιουνίου.

Χώρος Τέχνης «24», Σπευσίππου 38, Κολωνάκι. Ωρες λειτουργίας, Τρίτη έως Παρασκευή) 11:00 – 14:00, 18:00 – 21:00 και Σάββατο 11:00 – 14:00

Μικρές αθηναϊκές ζωγραφιές του Πάβλου Χαμπίδη

Ο Πάβλος Χαμπίδης - το «β» έμεινε στην υπογραφή του από τη θητεία του στα κόμικς - είναι πολίτης των πόλεων του κόσμου, καθώς έχει εργαστεί στο Παρίσι, στην Στοκχόλμη, στις Βρυξέλλες, στη Γενεύη, στο Βερολίνο, στο Τόκιο. Το 2004 έκανε τα 116 σχέδια για το ταξιδιωτικό σημειωματάριο της Louis Vuitton που ήταν αφιερωμένο στην Αθήνα και από τότε περιδιαβάζει την πρωτεύουσα, κοιτάζοντας με τη δική του οπτική γωνία της αντιπροσωπευτικές γωνιές της. Αυτό έκανε και τώρα. Όπως ο ίδιος λέει «έκανα έναν περίπατο, μια περιπλάνηση στην Αθήνα, επιλέγοντας θέματα και οπτικές γωνίες που μου προκαλούσαν ενδιαφέρον, αλλά και που τα θεωρώ χαρακτηριστικά». Έκατσε κάτω στο πεζοδρόμιο της Πανεπιστημίου και ζωγράφισε σε έναν μεγάλο καμβά (0,50Χ1,40 μ.) την κλασική «Αθηναϊκή Τριλογία», την Βιβλιοθήκη, το Πανεπιστήμιο και την Ακαδημία, αλλά και μια μαρμάρινη στήλη για να ρίχνουν οι πιστοί τον οβολό τους - από τις πολλές που υπάρχουν στην Αθήνα, μπροστά στην εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής στην οδό Ακαδημίας. Ζωγράφισε με μελάνι και ακουαρέλα όψεις της Αθήνας από το Λυκαβηττό και από του Λυκαβηττού από την Αθήνα, αλλά και την «Ράτκα» και το «Φίλιον». Όπως σημειώνει η Ίρις Κρητικού «το ευκίνητο βλέμμα του Πάβλου Χαμπίδη, αιχμαλωτίζει απρόσμενες αθηναϊκές οικειότητες». Και καταλήγει: «Με πυκνό σχέδιο και λιγοστό χρώμα, ο Πάβλος Χαμπίδης, ταξιδευτής των πόλεων του κόσμου, επισκέπτεται την Αθήνα αποθανατίζοντας με ευφράδεια και απαριθμώντας με τρυφερότητα τα θραύσματα που μας κάνουν να εξακολουθούμε να την αγαπούμε». Το σπουδαίο στην τέχνη του Πάβλου Χαμπίδη είναι ότι η φαινομενικά φευγαλέα εικόνα με τις ασαφείς γραμμές και τα λιγοστά διάφανα χρώματα, δημιουργούν μια πολύ σαφή, ζωντανή και δυνατή αίσθηση της Αθήνας που μπορούμε να αγαπήσουμε...

Η έκθεση «Μικρά Αθηναϊκά» εγκαινιάζεται την Τρίτη 3 Μαΐου, στις 20:00, και θα διαρκέσει έως τις 28 Μαΐου.

Αίθουσα τέχνης Γένεσις, Χάριτος 35, Κολωνάκι, τηλ. 2117100566

Έφυγε η έφηβος της χαρακτικής Τόνια Νικολαΐδη

Έφυγε από κοντά μας η Τόνια Νικαλαΐδη. Σε αυτές τις περιπτώσεις λέμε πάντα ότι οι άνθρωποι που πεθαίνουν και αφήνουν πίσω τους ένα τόσο σημαντικό έργο, μένουν πάντα μαζί μας, είναι παρόντες όσο είμαστε και εμείς. Μόνο που για την χαράκτρια Τόνια Νικολαΐδη το σπουδαίο έργο που άφησε πίσω της, είναι ορφανό χωρίς τη φυσική της παρουσία. Η ζωντάνια της, στα 84 χρόνια της (γεννήθηκε το 1927), είναι που του έδινε φτερά και το φώτιζε. Η ψυχή της - και η ψυχή του έργου της - πέταξαν μακριά. Σε εμάς έμεινε η μνήμη τους. Πραγματικά αιώνια μνήμη τους. Η ίδια θα τελειώσει έτσι το σημείωμα της στην τελευταία μεγάλη αναδρομική έκθεση που της αφιέρωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης: «Τελικά, αναρωτιέμαι τί θα έχει απομείνει για μένα στο σουρωτήρι του χρόνου. Θα έχει απομείνει αυτό που δεν μπορεί να μου πάρει κανένας, ότι απόλαυσα εγώ η ίδια το ταξίδι, με την ψυχή και το μυαλό και τις αισθήσεις μου». Η τελευταία ενότητα δουλειάς που έδειξε, είχε τίτλο: «Έρχονται άλλοι, όμοιοι με εμάς, αλλά δεν θα είμαστε εμείς»...

Η ματιά του κοριτσιού από την Ιθάκη, που έβλεπε από το παράθυρό της τη θάλασσα να αστράφτει μπροστά στο Βαθύ σαν λιωμένο ασήμι και μετά την αποτύπωσε με ασημένια χρώματα στα χαρακτικά της, δεν άλλαξε ποτέ. Έμεινε πάντα έτσι, εφηβική, αιώνια εφηβική, φιλέρευνη, πρωτοποριακή και μαγεμένη. Δεν σταμάτησε ποτέ να περιφέρεται στα πράγματα γύρω της, να τα χαϊδεύει και να τα κάνει να πάλλονται, να κυματίζουν, να εκπέμπουν ιδέες και συναισθήματα. Δεν σταμάτησε ποτέ σε ένα επίτευγμα. Μαθήτρια του Γιάννη Κεφαλληνό - του «γκουρού» της παραδοσιακής χαρακτικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας - έκανε θαύματα με το κοπίδι πάνω στο ξύλο ή στο λινόλαιο. Όμως ποτέ δεν έμεινε σε αυτά. Ακόμη και την εποχή που χρησιμοποιούσε τις αρχέτυπες τεχνικές της χαρακτικής, έθετε στον εαυτό της πιο δύσκολα προβλήματα, δοκιμάζοντας την αντοχή των υλικών πέρα από τα όριά τους. Παιδευόταν μέρες ολόκληρες να τυπώσει μια αέρινη κουρτίνα να κυματίζει πάνω στις ρυτίδες της αμμουδιάς. Παιδευόταν για τις λεπτομέρειες των μαλλιών της γυναίκας στην παραλία. Έστεκε ίσια σαν έφηβος απέναντι στο καινούργιο, με τα μάτια του κοριτσιού από την Ιθάκη ορθάνοιχτα. Έτσι έφτασε να μεταχειρίζεται στα χαρακτικά της τη φωτογραφία και άπό τις αρχές της δεκαετίας του '80 το ανάγλυφο τύπωμα. Έτσι έφτασε στην όγδοη δεκαετία της ζωής της να πειραματίζεται με τις νέες τεχνολογίες, τα φωτοτυπικά μηχανήματα και τους υπολογιστές, με εφηβικό πάθος. Και με αυτό το πάθος και τη ζωντάνια έφυγε...
Άρθρο στον Αγγελιοφόρο της Θεσσαλονίκης για την Τόνια Νικολαΐδη

«Άγριες σκέψεις» για την χαρακτική

Το κύμα έξω από την Κουναγκάουα του Χατσουσίκα Χοκουσάι

Ο Κλοντ Λεβί Στρος, ο σπουδαίος εκσυγχρονιστής της Ανθρωπολογίας, ο επίμονος υποστηρικτής της ισοδυναμίας πολιτισμένης και «άγριας σκέψης» (εφημερίδα «Καθημερινή» 20 Φεβρουαρίου 2011), διαπιστώνει: «Οι (σ.σ. "άγριοι") πολιτισμοί μας ενθαρρύνουν να απορρίψουμε τον διαχωρισμό ανάμεσα στο νοητό και το αισθητό που κηρύσσουν οι παρωχημένες μορφές του εμπειρισμού και της μηχανοκρατίας και να ανακαλύψουμε μια κρυφή αρμονία ανάμεσα στην αέναη αναζήτηση νοήματος από τον άνθρωπο και τον κόσμο στον οποίο εμφανίστηκε και εξακολουθεί να ζει: έναν κόσμο φτιαγμένο από μορφές, χρώματα, υφή, γεύσεις και οσμές».

Ειδικά τα χρώματα του κόσμου μας, έγιναν πιο λαμπερά και πιο ουσιαστικά υπό την επήρεια της πρωτόγονης (με την έννοια της αρχέγονης) σκέψης και της ευαισθησίας των Ιαπώνων χαρακτών της σχολής ουκίγιο-ε, του Κατσουσίκα Χοκουσάι (1760-1849), του Κιταγκάουα Ουταμάρο (1753-1806)
του Άντο Χιροσίγκε (1797-1858). Τα ιαπωνικά έγχρωμα χαρακτικά, οι «εικόνες του κόσμου ή της ζωής που κυλάει», με την φυσική και ανεπιτήδευτη οπτική τους, την ασυμμετρία τους, το διακοσμητικό χρώμα και το εκφραστικό σχέδιο, ώθησαν τους Ευρωπαίους καλλιτέχνες να αποδεσμευτούν από καθιερωμένες συμβάσεις και να ανακαλύψουν απροσδόκητες, αλλά και φιλοσοφημένες εικόνες της ζωής.

Οι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι – όπως ο Εντουάρ Μανέ (1832-1883), η αφετηρία της μοντέρνας ζωγραφικής – αφέθηκαν πρώτοι στην επιρροή των ξυλογραφιών από την Άπω Ανατολή και τους ακολούθησαν αργότερα ο Βίνσεντ βαν Γκογκ (1853-1890) και ο Πολ Γκογκέν, ο οποίος για να φτάσει στις «Βάρβαρες Ιστορίες» του, θυσίασε στην αναζήτηση της αγνότητας και της ομορφιάς σχεδόν τα πάντα, την επιτυχημένη καριέρα του χρηματιστή, τους φίλους του, την οικογένειά του, τον ίδιο τον εαυτό του...

Οι τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα ήταν ταραγμένες. Στην κοινωνία και στην τέχνη, η συσσωρευμένη ενέργεια αναζητούσε νέες διεξόδους. Το 1870 η Γαλλία ηττήθηκε από τη Μεγάλη Βρετανία κι ο Γαλλογερμανικός πόλεμος που ξέσπασε εκείνη τη χρονιά, προκάλεσε άλλη μια επανάσταση στο Παρίσι. Αυτά τα δημόσια τραύματα μοιάζει να μην φαίνονται στο έργο των ιμπρεσιονιστών ζωγράφων. Ίσως γιατί τους ενδιέφερε το γιατρικό και όχι η πληγή. Αυτό φαίνεται καλύτερα στην αντιμετώπιση από την Τέχνη κάποιων άλλων πληγών της εποχής, για τις οποίες οι καλλιτέχνες μπορούσαν να είναι πιο αποτελεσματικοί στην αντιμετώπισή τους.

Η βιομηχανική επανάσταση που ξεκίνησε από τη Μεγάλη Βρετανία πέρασε σαν τυφώνας πάνω από το φυσικό τοπίο, τις ζωές των ανθρώπων της υπαίθρου, αλλά και τον βίο των κατοίκων των πόλεων. Αφού η φύση είχε εξουδετερωθεί και δεν μπορούσε να αποκαταστήσει την πνευματική υγεία που μεταφέρει στο αστικό τοπίο, τότε θα μπορούσε να επιστρατευτεί η Τέχνη.

Η τέχνη, με ανανεωμένο πάθος, νέα ορμή και νέα φιλοσοφία, θα μπορούσε να βάλει τη φύση, το χρώμα, την αισθαντικότητα και την αυθεντικότητα στις ζωές των ανθρώπων. Οι τρόποι αναζητήθηκαν σε πιο παραδοσιακές κοινωνίες, όπως ήταν η απομονωμένη Ιαπωνία ή η εξωτική Ταϊτή, οι οποίες δεν είχαν αλωθεί από τη βιομηχανική επέλαση. Κι η Τέχνη, όχι μόνο πέτυχε τον σκοπό της, αλλά έβαλε πολύ ισχυρά θεμέλια για να συνεχίσει να τον πετυχαίνει και στο μέλλον, ολόκληρο τον 20ο αιώνα και συνεχίζει και τον 21ο...

Η πολύχρωμη ποίηση του Δημήτρη Δαρζέντα

Σαντορίνη (Φηρά), τέμπερα σε χειροποίητο μουσαμά 45Χ60 εκ.

Μπορεί άραγε το ζωγραφικό αποτύπωμα ενός τοπίου να λέει περισσότερα από το ίδιο το τοπίο; Σίγουρα η πραγματική τέχνη μπορεί να το πετύχει , εξάλλου αυτή είναι η μαγεία της, κι αυτό είναι το χάρισμα των σημαντικών καλλιτεχνών. Οπωσδήποτε μπορούν να το διαπιστώσουν οι θεατές των έργων του Δημήτρη Δαρζέντα (1915-1997), ενός ζωγράφου που δεν αναγνωρίστηκε όσο αξίζει η πρωτοποριακή ματιά του, ειδικά πάνω στη Σαντορίνη. Όπως έχει γράψει ο επίκουρος καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Θάνος Χρήστου «ζωγραφική του χρωματικού πάθους μπορεί να χαρακτηριστεί αυτή του Δημήτρη Δαρζέντα. Η οποία όμως σε καμιά περίπτωση δεν μένει στα εξωτερικά χαρακτηριστικά και την επιφάνεια αλλά διεισδύει στο βάθος με σκοπό να αποδώσει χωρίς να αφηγηθεί, να υμνήσει χωρίς να κολακεύσει, να δει την αλήθεια χωρίς να ωραιοποιήσει. Και τελικά δικαιώνεται το αποτέλεσμα των προσπαθειών του δημιουργού αφού κατορθώνει να κάνει την πραγματικότητα ποίηση και το συναίσθημα χρώμα».

Ο Αλέκος Κυραρίνης μεταξύ αγγέλου και δράκου

Ο Αλέκος Κυραρίνης (Αθήνα 1976) είναι από τους πιο ψαγμένους καλλιτέχνες της νέας γενιάς. Ίσως κανείς άλλος δεν βασανίζει τόσο πολύ τα υλικά του και δεν υποβάλει σε τόσα μαρτύρια την έμπνευσή του. Και στις τέσσερις προσωπικές εκθέσεις που έχει ήδη παρουσιάσει, εμφανίζεται μπροστά στο κοινό με ένα καινούργιο πρόσωπο. Αμέσως μετά την πρώτη έκθεσή του, άρχισε να υπονομεύει τη γραμμική ευσέβειά του και να τα βάζει με το… πινέλο. «Θέλω να μην υπάρχει πινέλο στη ζωγραφική μου», λέει. «Θέλω τα έργα μου να έχουν τις χάρες της εφαρμοσμένης τέχνης». Αλλά και πάλι δεν θέλει να αποκαλύπτεται ακριβώς η τεχνική που ακολουθεί. Το ατελιέ του μοιάζει με εργαστήριο μυστικοπαθή αλχημιστή. Εκεί είχαν συσσωρευτεί πλήθος σχέδια με τη νέα τεχνική του, η οποία έχει τελικά πινέλο αλλά δεν φαίνεται. Εκατοντάδες σχέδια, όλα διαφορετικά, τα περισσότερα από τα οποία πετάχτηκαν στα σκουπίδια. Εμειναν λίγα για τη ζωγραφική επένδυση του περιοδικού «Νέα Ευθύνη» το οποίο επανεκδίδεται. Ακόμη λιγότερα, 52 σχέδια, εκτέθηκαν από 28 Σεπτεμβρίου έως 30 Οκτωβρίου 2010 στον Χώρο Τέχνης 24.
Στη ζωγραφική περιπέτεια του Αλέκου Κυραρίνη το μόνο που μένει σταθερό στο κέντρο της, είναι η διαμάχη (ή και η συνύπαρξη) του καλού και του κακού, του αγγέλου και του δράκου. Τα σχόλια του πάνω σε αυτή τη διαμάχη και τη συνύπαρξη, ο δημιουργός θέλει να τα εκφράσει με πολύ ωραίο τρόπο και όπως λέει ο ίδιος «σκυλιάζει» για να το καταφέρει. Προσπαθεί συνεχώς, δοκιμάζει, πειραματίζεται και στο τέλος κάτι μένει. «Κι αν ένα έργο τέχνης είναι καλό, θα έχει και καλή φτιαξιά». Σε αυτό βρίσκεται το μυστικό της συνεχούς εικαστικής αναζήτησης. «Στη ζωγραφική το τι και το πώς δεν διαχωρίζονται» σχολιάζει. Γι αυτό σκαρφίζεται χίλιες δυο πατέντες για να εμφανίζεται το έργο του σίγουρο, χωρίς να ρυτιδώνεται από καμιά αμηχανία, «να είναι καθαρό και άρτιο», όπως αυτά τα σχέδια που παρουσιάζονται στην έκθεση. Καθαρά σαν τη χειροποίητη δαντέλα της γιαγιάς και άρτιο σαν βυζαντινή αγιογραφία. Εξάλλου και ο Αλέκος Κυραρίνης θέλει να συγκρίνονται τα έργα του με αντικείμενα άμεσης καθημερινής χρήσης, αλλά που έχουν φτιαχτεί με έναν εμπνευσμένο από τη μοντέρνα τέχνη κανόνα.

Ο Ερως και ο Αντέρως της ζωγραφικής

Μονοτυπία του Παύλου Χαμπίδη

Δύο αρχαίες ανταγωνιστικές θεότητες, ο Ερως και ο Αντέρως, παρουσιάζονται από σήμερα Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου το βράδυ, στην Γκαλερί της Ερσης (Κλεομένους 4, Κολωνάκι), ως φιγούρες του καλού και του κακού. Σε αυτή την ομαδική έκθεση ζωγραφικής τα πορτραίτα του φωτεινού Ερωτα και του σκοτεινού Αντέρωτα αποτυπώνονται στα πρόσωπα και τις φιγούρες των ανθρώπων και των ζώων, στον μαύρο σκύλο του Μαντζαβίνου, στο λευκό άλογο και την ηλικιωμένη αγωγιάτισσα του Αδαμόπουλου, στη μάσκα χωρίς μάτια του Σακαγιάν, στη μαύρη, δυναμική μορφή του Θεοφυλακτόπουλου, στο ξαπλωμένο, γυμνό σώμα του Ψυχοπαίδη, στα σώματα του Φασιανού, του Σαρακατσιάνου και του Λιβάνη, στα ερωτικά σχέδια του Παπατριανταφυλλόπουλου, στον Ερωτα και τον Αντέρωτα του Χαμπίδη, στις φυσιογνωμίες από παλιό σινεμά του Μπότσογλου, στα ανθρωπόμορφα, παράξενα σχήματα του Δεκεμβρίου του Χουλιαρά και στα έργα άλλων δεκαπέντε ζωγράφων. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 20 Φεβρουαρίου.